Sneeuwtrek: vogels zoeken voedsel

Normaal overwinteren veel vogelsoorten in West-Europa omdat er in de natuur voldoende voedsel beschikbaar is. Maar zodra sneeuw de bodem bedekt of waterwegen dichtvriezen, wordt het voor vogels extreem moeilijk om aan eten te geraken. Dergelijke omstandigheden zorgen ervoor dat vogels zoals eenden, ganzen, veldleeuweriken en andere bodemzoekers massaal in beweging komen op zoek naar vrije, voedselrijke gebieden. Deze zogenaamde sneeuw- of ijstrek is nu met de vele sneeuw aan de gang, en daarom zie je ineens veel vogels tegelijk vliegen.

Meer vogels én grotere groepen

Niet alleen trekvogels uit noordelijke gebieden zoals Scandinavië of Siberië komen plots in ons luchtruim terecht. Ook vogels die hier normaal blijven overwinteren worden gedwongen verder door te vliegen wanneer hun voedselbron onder sneeuw en ijs verdwijnt. Daardoor ontstaan grote groepen die door de lucht trekken, wat voor mensen lijkt op een spontane “extra trekperiode”.

Waarom ijs en sneeuw het verschil maken

Vogels hebben het in de winter op twee manieren echt lastig: Voedsel is moeilijk te vinden wanneer grond, akkers of graslanden onder een dik pak sneeuw zitten. 

Open water verdwijnt wanneer meren en plassen dichtvriezen, waardoor watervogels zoals eenden er niet meer kunnen verblijven.
Voorheen scharrelden vogels eten bij elkaar op open velden of langs water, maar met sneeuw en ijs verdwijnt die bron plots. Daarom vliegen ze verder naar plekken waar de bodem sneeuwvrij is of waar het water niet bevroren is – en dat verklaart waarom je opeens veel eenden door de lucht ziet vliegen.
Energie sparen en overleven

In de winter moeten vogels veel energie gebruiken om warm te blijven en te overleven. Ze hebben voedsel nodig om hun stofwisseling draaiende te houden, anders verzwakken ze snel. Langdurige vorst en sneeuwval kunnen daardoor niet alleen de bewegingen van vogels triggeren, maar ook stress en honger veroorzaken.

Wat kan je doen als je vogels op het ijs ziet vastzitten?

Wanneer vogels vastvriezen op bevroren water of ijs kunnen ze uitputting of onderkoeling krijgen. Organisaties zoals het Natuurhulpcentrum worden dan vaak ingeschakeld om vogels te redden.